Na pudełku telefonu pojawia się skrót w rodzaju IP68. To nie jest hasło marketingowe wymyślone przez producenta — to oznaczenie z międzynarodowej normy IEC 60529, opisującej stopnie ochrony zapewniane przez obudowy urządzeń elektrycznych. Norma mówi, co i jak zbadano. Nie mówi, że telefonowi nic się nie stanie.
Pierwsza cyfra: pył i ciała stałe
Pełna skala liczy siedem stopni, ale w telefonach spotyka się praktycznie tylko dwa najwyższe:
| Stopień | Co oznacza |
|---|---|
| 5 | Pyłoodporność — pył może dostać się do środka, ale w ilości, która nie zaburza pracy urządzenia. |
| 6 | Pyłoszczelność — po badaniu w komorze pyłowej pył nie przedostaje się do wnętrza w ogóle. |
Druga cyfra: woda
Tutaj różnice są największe, bo każdy stopień to inne badanie:
| Stopień | Warunek badania |
|---|---|
| 4 | Rozbryzgi wody z dowolnego kierunku. |
| 5 | Strumień wody z dyszy o średnicy 6,3 mm. |
| 6 | Silny strumień wody z dyszy 12,5 mm. |
| 7 | Krótkotrwałe zanurzenie: 1 metr przez 30 minut. |
| 8 | Ciągłe zanurzenie w warunkach ostrzejszych niż stopień 7 — a jakich dokładnie, ustala producent. |
Ostatni wiersz jest najważniejszy i najczęściej pomijany w reklamach. Norma nie definiuje jednej wartości dla stopnia 8. Mówi tylko, że warunek ma być trudniejszy niż metr przez pół godziny, a szczegóły — głębokość i czas — deklaruje producent. Dlatego dwa telefony z tym samym napisem IP68 mogą mieć zupełnie różne deklaracje: jeden 1,5 metra przez 30 minut, drugi 6 metrów przez 30 minut. Jedyne wiarygodne źródło tej liczby to specyfikacja konkretnego modelu.
Stopień 7 jest zdefiniowany sztywno w normie: zanurzenie na 1 metr przez 30 minut. Tu producent nie ma nic do dodania — warunek jest ten sam dla każdego urządzenia.
Litera X — „nie badano”, a nie „zero”
Czasem zamiast cyfry stoi litera X: IPX8, IP6X. To nie jest ocena negatywna. Litera X znaczy, że dana odporność nie była przedmiotem badania albo że producent jej nie deklaruje. Telefon z oznaczeniem IPX8 może być całkiem odporny na pył — po prostu nikt tego nie sprawdzał w sposób pozwalający przypisać stopień.
Czego klasa IP nie obejmuje
To jest sedno całego zagadnienia. Badanie laboratoryjne odbywa się w bardzo konkretnych warunkach, a rzeczywistość rzadko je odtwarza:
- Woda słodka i czysta. Norma opisuje badanie w wodzie wodociągowej. Woda basenowa jest chlorowana, morska — słona i silnie korozyjna. Obie są poza zakresem badania.
- Woda stojąca. Zanurzenie w spokojnej wodzie to nie to samo co pływanie, skok do wody czy strumień z prysznica. Ruch i ciśnienie dynamiczne obciążają uszczelnienia znacznie mocniej.
- Temperatura zbliżona do temperatury urządzenia. Gorąca woda i para wodna to inny przypadek — łaźnia parowa czy gorący prysznic nie mieszczą się w warunkach badania.
- Sprzęt fabrycznie nowy. Badanie przechodzi egzemplarz prosto z linii produkcyjnej, z nienaruszonymi uszczelkami i klejem.
Klasa IP jest więc opisem stanu fabrycznego w warunkach laboratoryjnych. Mówi, na co telefon był przygotowany — nie stanowi obietnicy, że wytrzyma podobne warunki po dwóch latach noszenia w kieszeni. Co się z tą odpornością dzieje z czasem, opisujemy w tekście jak nie stracić wodoodporności.
„Wodoodporny” a „wodoszczelny”
W polszczyźnie te słowa bywają używane zamiennie, ale w praktyce technicznej warto je rozdzielić:
- Wodoodporny — znosi kontakt z wodą w określonym zakresie: deszcz, rozlany napój, krótkie zanurzenie. Odpowiada stopniom od 4 do 8.
- Wodoszczelny — nie przepuszcza wody w ogóle, w zadanych warunkach. W praktyce nie ma telefonu wodoszczelnego bezwarunkowo; jest tylko szczelność do pewnej głębokości i przez pewien czas.
Żaden producent telefonów nie deklaruje szczelności bezwarunkowej — i to jest uczciwe. Odporność zawsze ma granicę zapisaną liczbą.